Á þessum baráttudegi launafólks komum við saman til að minna á þann grunn sem íslenskt samfélag stendur á – og þá ábyrgð sem fylgir því að verja hann.
Yfirskrift dagsins er skýr og hún á jafn vel við í dag og hún hefur gert í meira en heila öld:
Styrkur okkar er velferð allra.
Saga verkalýðshreyfingarinnar er saga samstöðu og baráttu fyrir myndun velferðarsamfélags þar sem lífsgæði, jöfnuður og félagslegt öryggi eru réttindi ætluð öllum en ekki aðeins útvöldum.
Í mars síðastliðnum fögnuðum við 110 ára afmæli Alþýðusambands Íslands. Saga þess er skýr vitnisburður um að verkalýðshreyfingin hefur verið mikilvægasta afl framfara og breytinga í nútímasögu okkar.
Sigrar okkar eru margir og mikilvægir. Árangurinn blasir við öllum sem hann vilja sjá og viðurkenna. Því er við hæfi að við fögnum í dag samstöðunni sem fært hefur okkur styrk og reynst hefur forsenda allrar okkar baráttu.
Um leið er mikilvægt að horfa til þeirra stóru verkefna sem við okkur blasa. Þar kennir sagan okkur að samstaðan er ekki aðeins forsenda árangurs – hún er einnig frumskilyrði þess að verja hann. Varðstaða um réttindi okkar er sífelluverkefni því jafnan eru til staðar öfl og hagsmunahópar sem færa vilja samfélagið aftur á bak, hvort sem er með stofnun gervistéttarfélaga, beitingu verkbannsvopnsins, furðuhugmyndum um auknar valdheimildir ríkissáttasemjara eða þóttafullu umburðarleysi gagnvart opinberum starfsmönnum.
Á sama tíma grafa vaxandi ójöfnuður, húsnæðisvandi og viðvarandi verðbólga undan afkomu launafólks. Hávaxtastefna Seðlabanka Íslands þjónar hagsmunum banka og fjármagnseigenda og er enn eitt dæmið um þá reglulegu aðför sem launafólk á Íslandi verður fyrir þegar öllum byrðum efnahagsástands og óstjórnar er varpað á herðar þess.
Fólkinu í landinu er löngu ljóst að vaxtastefna Seðlabankans hefur ekki skilað tilætluðum árangri og framganga ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur vekur almenna furðu ekki síst í ljósi þess að á sama tíma og boðað er að verðbólgan verði slegin niður með afli hækkar þessa sama ríkisstjórn gjöld, skatta og álögur og leggur þannig hrís í verðbólgubálið.
Þannig dreifa ríkisstjórn og Seðlabanki byrðunum samkvæmt þeirri viðteknu kennisetningu stjórnmálanna að íslenskur almenningur skuli jafnan bera kostnaðinn af ákvörðunum valdafólks sem ganga þvert gegn hagsmunum hans. Reynsla launafólks á Íslandi er enda sú að litlu skipti hverjir fara með völdin; kjarni stjórnmálanna er oftar en ekki sá sami, þjónkun við sérhagsmuni og fjármagnsöfl.
Háværar kröfur um niðurskurð í velferðarkerfinu eru skýr birtingarmynd þessa ástands. Svo virðist sem Viðskiptaráð, áróðursstofa íslensku nýfrjálshyggjunnar sem fjármögnuð er að hluta með skattfé almennings, hafi fengið beina línu inn í stjórnarráðið.
Við höfnum þessari aðför að grunngildum samfélagsins. Velferðin er ekki vandi sem þarf að leysa – hún er sjálf undirstaða þess þjóðfélags sem íslenskur almenningur hefur mótað með vinnu sinni og launum í meira en 100 ár. Velferð er forsenda jöfnuðar, öryggis og félagslegrar samheldni. Án hennar veikist samfélagið, líkt og dæmin sanna.
Við munum ekki líða að öfl fjármagns og sérhagsmuna vinni gagngert að því að grafa undan því velferðarþjóðfélagi sem fært hefur Ísland til nútímans og tryggt hefur almenningi lífskjör sambærileg þeim sem best þekkjast í heiminum.
Við munum aldrei samþykkja að þessum öflum verði gert kleift að sölsa undir sig auðlindir þjóðarinnar. Sívaxandi ásælni braskara í innviði þjóðarinnar munum við verjast af fullum krafti.
Mikill meirihluti landsmanna telur auðlindir vera sameign þjóðarinnar og að þær eigi að vera á forræði hennar. Þrýstingur um aukna einkavæðingu, markaðsvæðingu og sölu sameiginlegra eigna gengur þvert gegn þjóðarviljanum og er í beinni andstöðu við almannahag.
Raforka er ekki markaðsvara heldur grunnforsenda nútímasamfélags. Engu breytir þótt hún sé meðhöndluð sem vara á mörkuðum víða erlendis þar sem aðstæður eru allar aðrar en hér á landi. Okkur ber að standa vörð um hana sem ómissandi samfélagslegan innvið. Undir engum kringumstæðum verður þessi auðlind færð í hendur þeirra sem ágirnast hana rétt eins og vatnið, hitann, vindinn og landið undir fótum okkar.
Sama gildir um heilbrigðisþjónustu og menntun. Þetta eru ekki vörur á markaði heldur hornsteinar nútímasamfélags sem þjónar þörfum fjöldans, ekki forréttindum fárra.
Glæst saga verkalýðshreyfingarinnar sýnir okkur að framfarir verða ekki af sjálfu sér. Þær raungerast þegar fólk stendur saman, tekur afstöðu og hafnar þeirri trúarsetningu að réttindi og lífskjör skuli víkja fyrir arðsemiskröfum og gróðasókn fjármagnsins.
Við munum standa vörð um velferð almennings af festu og ábyrgð. Við munum ekki sætta okkur við að heilbrigðisþjónusta, menntun, húsnæðisstuðningur og félagslegt öryggi verði skert í nafni aðhalds eða skammtímahugsunar.
Þessi réttindi voru unnin með baráttu, þau verða varin með samstöðu.
Því styrkur okkar er velferð allra.
Gleðilegan baráttudag!