Skoðun

Gjaldskrár hafa víða tekið miklum breytingum. Leikskólagjöld fyrir fulla vistun, 8–8,5 tíma á dag, hafa í mörgum sveitarfélögum hækkað verulega á kjörtímabilinu, eða um allt að 85%. Í þeim stærstu kostar 8 tíma vistun víða um 50.000 krónur á mánuði og 8,5 tíma vistun allt að 68.000 krónur

Um síðustu aldamót þegar stjórnvöld lögðu niður verkamannabústaðakerfið var tekin pólitísk ákvörðun um að markaðsvæða húsnæðisöryggi láglaunafólks. Sú ákvörðun gróf undan lífskjörum og skildi stóran hóp launafólks eftir með óhóflegan húsnæðiskostnað. Enn í dag er staðan sú að fjöldi fólks á vinnumarkaði hefur enga möguleika á að kaupa sér húsnæði.

Samhliða hröðum tæknibreytingum sjáum við einnig að grafið er undan réttindum launafólks. Brotakenndum ráðningarsamböndum fjölgar, sem og verktakavinnu og gerviverktöku, á kjörum sem eru undir kjarasamningsbundnum lágmarkskjörum. Alþjóðasamband verkalýðsfélaga (ITUC) hefur bent á að víða sé verið að veikja hefðbundin réttindi starfsfólks, draga úr fyrirsjáanleika og færa áhættu frá atvinnurekanda yfir á launafólk. Slík þróun hefur í för með sér minna atvinnuöryggi og verri kjör.

Með því að afnema áminningarskylduna er verið að færa valdið nær alfarið yfir til stjórnenda. Það þýðir minna öryggi fyrir starfsfólk, meiri óvissu og aukna hættu á ósanngjörnum ákvörðunum. Það er ekki uppskrift að betra starfsumhverfi – heldur verra

Ríkisstjórnin segist leggja áherslu á mannauðsstjórnun. Raunin er sú að ekki allir vinnustaðir eru fyrirmyndar vinnustaðir líkt og sjá má af könnunum vegna Stofnun ársins. Við þekkjum mörg dæmi um skort á þekkingu stjórnanda eða stuðningi til hans og – í verstu tilfellum – harðræði, ákvarðanir sem byggjast á geðþótta eða ógnarstjórnun. Þar sem valdaójafnvægi er slíkt að fólk þorir ekki einu sinni að krefjast réttra launa, hvað þá benda á það sem betur má fara. Það er víðar en ykkur grunar. Í slíku umhverfi skiptir skýr lagaleg vernd máli.

Ef vilji ríkisstjórnarinnar stendur til raunverulegra umbóta byrjar hún á því að styrkja réttindi, bæta starfsaðstæður og byggja upp traust. Það er forsenda þess að almannaþjónustan sem við treystum öll á virki. Það væri góð áminning um hvað virðing þýðir í raun.

Þegar ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttir þegir yfir lítillækkandi orðræðu gagnvart opinberu starfsfólki er hún ekki hlutlaus – hún er að samþykkja hana. Og þegar hún velur að bregðast við með því að veikja ráðningarvernd þessa hóps blasir forgangsröðunin við. Minna öryggi fyrir fólkið sem ber uppi samfélagið.

Í sömu viku og fjármálaráðherra lagði fram frumvarp á Alþingi sem á að gera slökum stjórnendum auðveldara að reka ríkisstarfsmenn gaf héraðssaksóknari út 60 ákærur fyrir ofbeldisbrot eða hótanir gegn opinberum starfsmönnum.

Nú ætlar ríkisstjórnin að ráðast í eina stærstu réttindaskerðingu sögunnar á íslenskum vinnumarkaði — að afnema áminningarskyldu. Slík aðgerð dregur úr starfsöryggi allra ríkisstarfsmanna.

Þrátt fyrir mikla umræðu um kynbundið ofbeldi á Íslandi hefur samhengið á milli vinnumarkaðar og ofbeldis í nánum samböndum ekki fengið athygli. Vinnustaðir geta gengt mikilvægu hlutverki í því að styðja þolendur ofbeldis og stefna stjórnvalda á því sviði sömuleiðis. Slíkur stuðningur getur veitt öryggi þegar heimilið er ekki öruggt og vinnusamband getur tryggt stöðugleika og fjárhagslegt öryggi fyrir brotaþola.