Skoðun

Ef vilji ríkisstjórnarinnar stendur til raunverulegra umbóta byrjar hún á því að styrkja réttindi, bæta starfsaðstæður og byggja upp traust. Það er forsenda þess að almannaþjónustan sem við treystum öll á virki. Það væri góð áminning um hvað virðing þýðir í raun.

Þegar ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttir þegir yfir lítillækkandi orðræðu gagnvart opinberu starfsfólki er hún ekki hlutlaus – hún er að samþykkja hana. Og þegar hún velur að bregðast við með því að veikja ráðningarvernd þessa hóps blasir forgangsröðunin við. Minna öryggi fyrir fólkið sem ber uppi samfélagið.

Í sömu viku og fjármálaráðherra lagði fram frumvarp á Alþingi sem á að gera slökum stjórnendum auðveldara að reka ríkisstarfsmenn gaf héraðssaksóknari út 60 ákærur fyrir ofbeldisbrot eða hótanir gegn opinberum starfsmönnum.

Nú ætlar ríkisstjórnin að ráðast í eina stærstu réttindaskerðingu sögunnar á íslenskum vinnumarkaði — að afnema áminningarskyldu. Slík aðgerð dregur úr starfsöryggi allra ríkisstarfsmanna.

Þrátt fyrir mikla umræðu um kynbundið ofbeldi á Íslandi hefur samhengið á milli vinnumarkaðar og ofbeldis í nánum samböndum ekki fengið athygli. Vinnustaðir geta gengt mikilvægu hlutverki í því að styðja þolendur ofbeldis og stefna stjórnvalda á því sviði sömuleiðis. Slíkur stuðningur getur veitt öryggi þegar heimilið er ekki öruggt og vinnusamband getur tryggt stöðugleika og fjárhagslegt öryggi fyrir brotaþola.

Í umræðunni um verðbólgu er oft vísað til launahækkana sem helsta orsakavaldsins, en síður rætt um undirliggjandi veikleika hagkerfisins, svo sem markaðsbrests á húsnæðismarkaði, fákeppni, innviðaskuld og veika tekjustofna hins opinbera

Að leggja til skerðingu veikindaréttar hjá hópum sem eru útsettari fyrir veikindum vegna starfsaðstæðna er ekki aðeins ósanngjarnt heldur ómanneskjulegt.

Hópurinn sem gjaldskrárhækkanir bitna verst á eru foreldrar í ósveigjanlegum störfum eða sem eiga lítið sem ekkert bakland, það ýtir undir stéttskiptingu. Þetta bætist ofan á þunga stöðu margra heimila vegna verðbólgu, vaxta og hækkanna á nauðsynjavörum á borð við húsnæði, mat, rafmagn og hita sem eru meiri en kjarasamningsbundnar hækkanir stórra hópa.

Ríkisstjórn sem vill bæta opinbera þjónustu á ekki að byrja á að rýra réttindi starfsfólks. Hún á að byrja á sjálfri sér, til dæmis með því að tryggja að einföld grunnatriði eins og regluleg starfsmannasamtöl séu skylda hjá öllum stofnunum. Við vitum mikilvægi þeirra – ekki af því að okkur finnst það, heldur vegna gagna.

Í ljósi þeirra neikvæðu áhrifa og kostnaðar sem skapast af umönnunarbilinu á fjölskyldur, vinnumarkað, jöfnuð og jafnrétti er stórmerkilegt að málið hafi ekki verið tekið heildstætt til umræðu og tryggt að börn hafi sama rétt til leikskólapláss alls staðar á landinu.