Harðorð umsögn BSRB, Fíh og KÍ vegna frumvarps um afnám áminningarskyldu

BSRB hefur skilað umsögn til Alþingis vegna frumvarps fjármálaráðherra sem felur í sér afnám áminningarskyldu úr lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996. Umsögn BSRB er sameiginleg með Félagi íslenskara hjúkrunarfræðinga og Kennarasambandi Íslands og er afar harðorð um þessi áform ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur.

 

Þær helstu athugasemdir sem nefndar eru í umsögninni eru eftirfarandi:

  • Afnám áminningarskyldu fæli í sér skerðingu á starfsöryggi ríkisstarfsmanna enda væri þá hægt að segja upp fólki án þess að því hafi fyrst verið veitt aðvörun eða tækifæri til að bæta ráð sitt. Fólk er ekki aftur dæmt inn í starf sitt og mikil réttaróvissa myndi skapast verði áformin að veruleika. Alla jafna eru stjórnvöld að reyna að eyða óvissu og stuðla að skýrum og gagnsæjum ferlum til að skapa traust.
  • Með því afnema áminningarskyldu aukast verulega líkur á óréttlátum, ósanngjörnum og tilhæfulausum uppsögnum.
  • Réttindi launafólks eru afrakstur langrar og oft á tíðum harðrar baráttu til að vinna gegn valdaójafnvægi milli starfsfólks og stjórnenda. Ef ekki væri fyrir kjarasamnings- og lögbundin réttindi þá myndu atvinnurekendur ráða einir yfir lífsviðurværi og starfsaðstæðum launafólks.
  • Engin greining, gögn né haldbær rök hafa verið færð fram um nauðsyn breytinganna. Því er haldið fram að um mannauðsstjórnunarmál sé að ræða en það blasir við að skerðing réttinda og aukið starfsóöryggi fellur ekki þar undir. Mannauðsstjórnun felur í sér að laða að, halda í og efla mannauð og byggir því ofan á réttindi og skyldur sem starfsfólk hefur samkvæmt lögum og kjarasamningum.
  • Reynsla BSRB, Fíh og KÍ er sú að víða skortir stjórnendur stuðning í starfi, aukna fræðslu og leiðbeiningar. Af samtölum við fjölda stjórnenda hjá ríkinu að dæma kannast margir ekki við að reglur um áminningarskyldu sé vandamál í þeirra starfsemi. Ef stjórnendur kunna að beita reglunum þá eru þeim allir vegir færir. Þvert á það sem er haldið fram hafa þau ekki óskað eftir afnámi hennar.
  • Á Norðurlöndunum er uppsagnarvernd ríkari heldur en hér á landi. Á almennum vinnumarkaði má almennt finna ígildi áminningarskyldu og reglur um uppsagnir á hinum opinbera vinnumarkaði eru víðtækari heldur en hér á landi. Ein af röksemdum fyrir afnámi áminningarskyldu hefur verið sú að jafna eigi réttindi milli hins almenna vinnumarkaðar og hins opinbera hér á landi. Það er verulegt umhugsunarefni að stjórnvöld líti til lægsta samnefnara þegar boðuð er jöfnun slíkra réttinda. Mun eðlilegra og sanngjarnara væri að horfa til Norðurlandanna og jafna réttindin þannig að uppsagnarvernd nái til alls vinnumarkaðar hér á landi.
  • Stjórnvöld hafa virt að vettugi samráðsskyldu sína gagnvart samtökum opinberra starfsmanna. Í greinargerð frumvarpsins er mikið gert úr meintu samráði, en einungis voru haldnir kynningarfundir og var frumvarpið alls ekki unnið í samráði við heildarsamtök launafólks. BSRB, Fíh og KÍ hafa aldrei hafnað því að taka þátt í vinnu við að bæta löggjöf sem snýr að starfsmannamálum ríkisins og hafa bent á að þörf sé á að horfa sérstaklega til þess að útbúa leiðir til þess að takast betur á við EKKÓ mál og önnur alvarleg atvik. Það hefði verið hægt að gera með breytingu á lögunum sem fæli ekki í sér afnám réttinda grundvallarréttinda starfsfólks og það hefði verið hægt að vinna slíkt í sátt við aðila vinnumarkaðarins.

BSRB, Fíh og KÍ hafna efni frumvarpsins og gera þá kröfu að fjármálaráðherra dragi það til baka.

Hér má lessa umsögnina í heild sinni.